Stichtingsupdate behoud het Weteringgebied

Op 10 Februari 2021 stuurde de Stichting de onderstaande brief aan de Gemeenteraad:

 

Betreft: Proces en Werkwijze RES Kromme Rijn

Geachte Raadsleden,

In de komende maanden staat u voor een belangrijke taak. De Raad zal worden gevraagd om een besluit te nemen dat grote impact heeft op de leef-, werk en recreatieomgeving van inwoners en bezoekers van onze gemeente.


Het gaat om het vaststellen van de locaties waar zonnevelden en windmolens van 200m-240m worden toegestaan, in het kader van de Regionale Energie Strategie (RES).

De besluitvorming over een dergelijk belangrijk onderwerp dient met alle mogelijke aandacht voor het proces te worden doorlopen. Want alleen door zorgvuldig informeren en het betrekken van inwoners wordt voldoende draagvlak verkregen.


In dit proces is het tegenovergestelde het geval. Het lijkt erop dat het traject extra snel wordt afgewerkt vóór de invoering van de Omgevingswet, waarin burgerparticipatie als belangrijk en verplichtend onderdeel in alle fasen van beleid tot uitvoering is verankerd.

Wat ging er mis?

Tot december 2020 hebben de betrokken gemeenten en het door hen ingehuurde externe bureau de inwoners van de Kromme Rijnstreek niet adequaat op de hoogte gesteld van de RES plannen.

Van inwoners wordt verwacht dat ze zelf actief informatie vergaren.
Bovendien wordt de beschikbare informatie versnipperd en door verschillende organisaties aangeboden. Deelinformatie is te vinden op de vier gemeente websites, de RES site van de U16 (https://www.energieregioutrecht.nl) en de RES site Kromme Rijnstreek (https://energie-krommerijn-

praatmee.nl). Dit leidt ertoe dat veel inwoners tot december niet op de hoogte zijn van de ingrijpende RES plannen.

Daarbij komt dat in de gemeente Wijk bij Duurstede gelijktijdig het traject over de invoering van een paraplubestemmingsplan speelt, dat plaatsing van middelgrote agrarische windmolens mogelijk maakt.
Dat zorgt bij inwoners voor enorme verwarring, wat nog wordt versterkt doordat de gemeente herhaaldelijk communiceert ‘dat er geen plannen zijn voor de plaatsing van windmolens in de gemeente Wijk bij Duurstede’.

 

Meepraten in december 2020


In december 2020 start de gemeentelijke communicatie over de plannen van de vier Kromme Rijn gemeenten in het kader van de RES. Inwoners worden uitgenodigd om mee te praten, maar alleen over de plaatsingscriteria voor windmolens en zonnevelden. Dát de molens en zonnevelden er gaan komen staat volgens de informatie al vast (overigens zonder enige vorm van inspraak).

De uitnodiging wordt begin december eenmalig in het lokale huis-aan-huis blad, op social media en op de gemeentelijke websites gepubliceerd.

Dit is voor een belangrijk onderwerp zoals dit een volstrekt ontoereikende manier om inwoners te informeren en uit te nodigen. Er had minstens een huis-aan-huis verspreide brief aan de inwoners moeten worden aangeboden.

Bovendien geldt het volgende:

  1. de termijn tussen de oproep en de deadline voor het inschrijven voor de meepraatavonden was te kort (ruime week);

  2. een oproep in een huis-aan-huis-blad garandeert nooit dat inwoners worden bereikt: bezorging in het buitengebied is niet altijd even betrouwbaar, en niet iedereen leest het huis-aan-huis blad;

  3. oproepen via de website van de gemeente en op social media impliceert dat de inwoners zelf initiatief nemen om de website en/of facebook te bezoeken.

Meepraten kan via een enquête (gemeenten Bunnik, Utrechtse Heuvelrug en Houten; gemeente Wijk bij

Duurstede volgt pas in januari) en vervolgens op twee meepraatavonden op 10 en 14 december.
Inwoners moeten eerst naar de site van RES Kromme Rijnstreek om daar de enquête in te vullen en zich aan te melden voor de meepraat avonden.

De enquête over de criteria voor plaatsing van zonnevelden en windmolens

  • De enquête is slechts 918 keer ingevuld, dat is 0,66% van alle inwoners van de Kromme Rijnstreek gemeenten.

  • Veel inwoners zijn ontstemd over het feit dat alleen kan worden ‘meegepraat’ over de criteria van de locaties van zonnevelden en windmolens en niet over het principiële besluit óf er zonnevelden en windmolens worden geplaatst in de gemeenten.

  • De vragenlijst wordt door veel inwoners als erg sturend ervaren (gesloten vraagstelling; sturende antwoordopties), waardoor een deel van de inwoners is afgehaakt en de vragenlijst niet verder invult.

  • Het resulteert ook in 38 (!) pagina’s aan aanvullingen/suggesties en op- en aanmerkingen op de vraagstelling en het proces (zie link).

  • Wij zetten vraagtekens bij de conclusies die worden getrokken uit de enquêteresultaten. Dit werd in de stakeholderbijeenkomst van 27 januari jl. erkend en onderschreven door de voorzitter (de organisatie kreeg de opdracht ‘nog eens goed door de resultaten te gaan’).

  • Veel terugkerende suggesties zijn niet in de conclusies opgenomen. Een belangrijk voorbeeld daarvan is dat bij de locatiecriteria voor de plaatsing van windmolens ‘geen plaatsing in stiltegebieden, weidevogelgebieden en natuurgebieden’ ontbrak, maar wel was opgenomen onder de locatiecriteria voor zonnepanelen. De tussenconclusie dat ‘men stiltegebieden erg geschikt vindt voor plaatsing van zonnepanelen’ is dus op zijn minst vreemd te noemen; er is slechts herhaaldelijk aangegeven dat plaatsing van windmolens niet mogelijk zou moeten zijn in stiltegebieden.

  • Ook worden herhaaldelijk storende fouten gemaakt. Dat wekt geen vertrouwen in de zorgvuldigheid waarmee dit onderzoek is uitgevoerd. Een voorbeeld is hieronder weergegeven.

De ‘inspraakavonden’ inwoners – december 2020


Op 10 en 14 december zijn online bijeenkomsten voor inwoners georganiseerd.

  • De manier van communiceren over deze meepraatmogelijkheid is hierboven aan bod gekomen.

  • Op deze avonden werd meegedeeld ‘dat het al dan niet plaatsen van zonnevelden en windmolens

    geen onderwerp van gesprek zou zijn en niet ter discussie stond’. Dat was immers al besloten door de gemeenteraden (hetgeen onjuist is, omdat Wijk bij Duurstede en Bunnik hier nog geen besluit over hebben genomen). Inwoners mochten het alleen maar hebben over de criteria waaronder plaatsing van zonnevelden en windmolens mogelijk zou zijn. Voor een aantal deelnemers was dat reden om de online meeting te verlaten. Veel inwoners hebben hierover uitgebreid hun ongenoegen geuit, o.a. in de chat. Dit is niet opgenomen in het participatieboek op de website van de RES Kromme Rijnstreek.

  • Door meerdere inwoners is aangegeven dat het criterium ‘geen plaatsing van windmolens (klein,middelgroot en groot) in stilte-, weidevogel- en natuurgebieden’ opgenomen moet worden. Ook dit is niet opgenomen in de weergegeven resultaten in het participatieboek.

  • De vraag is wat nog meer ontbreekt in het participatieboek. Omdat de meetings niet zijn opgenomen (ondanks herhaaldelijk verzoek van verschillende deelnemers), kunnen we dit niet reconstrueren.

Stakeholdersbijeenkomsten 17/12/2020 en 25 & 27/01/2021


Op 3 avonden is overleg met de door de gemeente geselecteerde en uitgenodigde stakeholders georganiseerd.

  • Wij moesten dit van een bevriende organisatie vernemen. De vraag is dan ook of alle betrokken belangen- en bewonersorganisaties zijn uitgenodigd en hebben kunnen deelnemen.

  • Ook dit traject blinkt niet uit in zorgvuldigheid. De te bespreken informatie wordt zeer kort van tevoren of zelfs pas op de dag zelf verzonden aan de deelnemers, zodat goede voorbereiding onmogelijk is.

  • Op 17 december gaat het opnieuw niet over óf zonnevelden en windmolens worden geplaatst, maar welke plaatsingscriteria moeten worden toegepast.

  • Op 25 januari moeten deelnemende organisaties op een kaart aangeven waar zij vinden dat zonnevelden geplaatst kunnen worden en waar niet. De ingedeelde subgroepen konden meepraten over geselecteerde deelgebieden, niet over het gehele Kromme Rijngebied, waardoor maar beperkt input kon worden gegeven.

  • Hoeveel hectare zonnevelden op welke locaties reeds zijn vergund in de Kromme Rijnstreek of nog in de pijplijn zitten, werd vooraf niet duidelijk. Evenmin werd aangegeven welke locaties met welke reden zijn afgewezen of waar een aanvraag is ingetrokken.

  • Op 27 januari is in 8 subgroepen (werkateliers) aan de stakeholders gevraagd op de kaart in de weergegeven zoekgebieden aan te geven waar wel (3x groene sticker) en waar geen (3x rode sticker) windmolens kunnen komen. Ook hier is weer gekozen voor verdeling van de deelnemers. De gekozen werkwijze wekte veel weerstand op. Een significant aantal organisaties heeft hieraan niet deelgenomen, bijv. omdat zij vonden dat er te weinig informatie beschikbaar was over de specifieke locaties om dit goed te kunnen beoordelen (bijv. afstand tot bebouwing). Ook wil men niet beslissen over de plaatsing van windmolens in een ander deel van de regio.

  • Wij vinden het verbazingwekkend dat initiatiefnemers/projectontwikkelaars van zonnevelden en windmolens (die een duidelijk financieel belang hebben) op deze avonden meebeslissen over geschikte locaties voor plaatsing. Dat is zeker het geval op de windmolen-avond van 27/02 waar in bijna elke subgroep projectontwikkelaars hun stickers hebben kunnen plakken.

  • Het is daarom uitgesloten dat de uitkomsten ‘een gedragen resultaat’ opleveren.

 

Meepraatavonden 18 & 22 februari voor inwoners

Het proces tot nu toe doet het ergste vrezen voor de komende meepraatavonden voor inwoners.
We waren in eerste instantie verheugd te horen dat de gemeente Wijk bij Duurstede heeft gekozen om de inwoners van het buitengebied te informeren via een huis-aan-huis brief.
Inmiddels is het echter 10 februari en heeft een groot deel van de inwoners van het buitengebied de brief pas vanmiddag ontvangen.
Dat maakt de termijn voor aanmelding (deadline 15 februari) en analyse van beschikbare informatie opnieuw

te kort.

Conclusie

We vinden dat van een gedegen participatietraject geen sprake is. Voortdurend worden er fouten gemaakt en stapelen de slordigheden zich op, met als gevolg dat de weergave, zoals door de RES Kromme Rijnstreek gepresenteerd in het ‘Participatieboek’, niet door burgers en organisaties wordt gedragen.

Bovendien wordt door het krampachtig vasthouden aan de korte besluitvormingstermijn (voor 1 juli moet het RESbod U16 bij de landelijke overheid liggen) een zorgvuldige voorbereiding en participatie praktisch onmogelijk gemaakt. Dit geluid wordt ook landelijk steeds meer gehoord en wordt niet door de minsten geuit (o.a. Planbureau voor de Leefomgeving; Adviescommissie voor het kabinet over participatie bij de energietransitie o.l.v. A. Brenninkmeijer, zie link).

Het wordt steeds duidelijker dat het landschap en onze leefomgeving wordt verkwanseld, doordat windmolens en zonnevelden als hagelslag over het hele land worden uitgestrooid. Dat is de consequentie van het neerleggen van de opgave op regionaal en lokaal niveau. Meerdere oud-Rijksadviseurs en hoogleraren, zoals Jan Rotmans, Hans Leeflang en Berno Strootman pleiten inmiddels voor een landelijke regie in deze transitie.

Het lijkt erop dat lokale overheden als lemmingen, via de vastgelegde route op weg zijn naar de klif, en geen enkele andere optie meer zien. En die zijn er wel degelijk: we kunnen inzetten op andere vormen van duurzame energieopwekking, inzetten op energiebezuiniging en als gemeente uit de RES stappen, zoals Montfoort, Veendam, Den Helder, Stadskanaal, Delfzijl, Oldambt, Pekela, de Eemsdelta en Amsterdam IJmond (voor een concreet initiatief) al eerder deden.

Tot slot

Samen met vele andere organisaties en inwoners blijven wij ervoor pleiten om eerst alle bestaande en nieuwe huizen en bedrijven te verduurzamen en alle mogelijke daken te voorzien van zonnepanelen, voordat wordt gekozen voor het plaatsen van zonnevelden en windmolens in kwetsbare gebieden, zoals het Weteringgebied.

Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) moet meer onderzoek plaatsvinden naar de nadelige

gevolgen van turbines en brengen geluid en slagschaduw wel degelijk gezondheidsrisico’s met zich mee.
De WHO benadrukt dat het probleem ook in laagfrequente geluiden zit en dat de Nederlandse norm van 45db niet voldoende is.
Naar aanleiding van dit advies hebben Duitsland en Frankrijk hun randvoorwaarden en afstand tot bebouwing substantieel aangepast. Wij pleiten ervoor om voor om bij de bepaling wat een gezonde afstand tot bebouwing is, de zorgen van WHO mee te nemen en eerst heel goed te kijken naar wat landen om ons heen doen.

Ook het Europese Hof van Justitie geeft in een recente uitspraak aan dat bij grote projecten, zoals de plaatsing van windmolens, zowel investeerder/initiatiefnemer als overheid vooraf moeten onderzoeken of omwonenden o.a. gezondheidsschade ondervinden. Dit valt onder uw gemeentelijke zorgplicht.

De voorgestelde afstand van 400 meter tot bebouwing zal onherroepelijk leiden tot enorme gezondheidsklachten, hetgeen een groot risico betekent voor de betrokken gemeenten, omdat de veroorzaakte schade zeer hoog zal zijn. En met de kennis van vandaag kan immers niet meer worden gezegddat men van die risico’s niet op de hoogte was.

We begrijpen dat er nooit een gesprek is gevoerd met de Raad over de keuze om wel of niet deel te zijn van het REStraject van de U16. We vragen u om opnieuw te overwegen of ‘2030 Wijk bij Duurstede energieneutraal’ een verstandig streven is. En of gemeente Wijk bij Duurstede het huidige RES traject op de ingeslagen weg wel wil vervolgen.

Ons verzoek is om meer tijd nemen en het traject zorgvuldig te begeleiden, inclusief échte participatie, inspraak en draagvlak.


Dit vergt de moed en de wil om de leefbaarheid van de omgeving, de gezondheid van inwoners en de bescherming van kwetsbare natuur bovenaan de lijst te zetten.

Want we hebben van het principe ‘regels boven mensen’ het laatste jaar al te veel slechte voorbeelden gezien. Wij zijn altijd voor uitwisseling van gedachten beschikbaar.

Hoogachtend,


Stichting Behoud het Weteringgebied

Maarten van der Hoeven

Manja te Velde

Jan Peter van Suchtelen
en alle andere vrijwilligers

23 december 2020

 

Stichtingsupdate: wat er allemaal gebeurde in slechts drie weken

De afgelopen drie weken waren turbulent en bereikten we veel. In deze update leest u over de massaal ingediende zienswijze, ons resultaat bij de gemeenteraad, het contact met fracties, belangenorganisaties en initiatiefnemers van windturbines, meepraatavonden en data van de RES Kromme Rijnstreek over grote windmolens en zonnevelden en onze plannen en langetermijnvisie voor het Weteringgebied de komende periode. Allemaal met dank aan u en alle vrijwilligers die dit mogelijk maken.

 

Op 7 december richtten we de stichting op, terwijl we samen met externe experts - adviesbureau Haver Droeze en Hekkelman Advocaten en notarissen - een stevige zienswijze op het paraplubestemmingsplan van gemeente Wijk bij Duurstede schreven. Tegelijkertijd kwam onze website live, verschenen we met interviews in kranten, bereikten en spraken we vele medestanders en brachten we pamfletten, stickers en borden rond. Mét effect: u diende samen met ons massaal uw zienswijzen in. Fantastisch!

 

Dank voor uw steun en bijdragen

Ook ontvingen we talloze informatieverzoeken, steunmails en foto’s van mensen die hun zienswijze bij het gemeentehuis afleverden en waren we een agendapunt in een raadsvergadering, waarover hieronder meer. Naast de persoonlijke inzet van velen, was dit alles alleen mogelijk door de financiële contributies, die wij tot nu toe ontvingen. Dit is hard nodig, want we hebben externe adviseurs moeten inhuren om een krachtige respons te kunnen geven op het voorgestelde plan. Hartelijk dank voor uw ondersteuning, reacties en bijdragen!

 

Belangenorganisaties
Afgelopen tijd traden we in contact met vele belangenorganisatie, actief in het Weteringgebied, om hen deelgenoot te maken van de plannen. Zij dienden vrijwel allemaal een eigen (stevige) zienswijze in. Uiteraard blijven we met hen communiceren o.a. over de mogelijke desastreuze gevolgen van de invulling van de Regionale Energiestrategie U16 (RES U16). Het Weteringgebied is hierin immers nog steeds als zoekgebied opgenomen.

 

Petitie

Inmiddels startten we de petitie Géén windmolens in het Langbroekerweteringgebied - Petities.nl. Deze is al meer dan 500 keer getekend. Graag roepen we u nogmaals op om deze te ondersteunen en te delen via uw social media.

 

Onvrede en resultaat bij de Raad

We hebben gesproken bij de fractievergadering van GroenLinks om onze standpunten uiteen te zetten. We hebben gebruik gemaakt van het spreekrecht tijdens de gemeenteraadsvergadering van Wijk bij Duurstede op dinsdag 15 december. Hier spraken we onze sterke onvrede uit over het gevaar van beschadiging van het Weteringgebied, het verwarrende en haastige proces en in het algemeen de groeiende kloof tussen de gemeenschap en de gemeentepolitiek. We gaven aan dat onze zienswijze gelezen kan worden als kritiek op het proces en drongen erop aan om de zienswijze van de stichting zorgvuldig te lezen alvorens tot een weloverwogen mening te komen op het voorgestelde plan. 

 

Nadrukkelijk betrekken bij ´Duurzaamheid´
Naar aanleiding van onze inspraak gaf de burgemeester aan dat het voorgestelde plan geen hamerstuk is en voldoende aandacht zal krijgen van de gemeenteraad en het college. De VVD, D66 en BurgerBelangen dienden direct diezelfde avond een motie in om de regie en communicatie over het onderwerp ‘Duurzaamheid’ vooraf te toetsen alvorens extern te communiceren om zo invulling te geven aan de kritiek over de plannen en het proces vanuit de burgers. Dit betekent dat vanaf nu de Wethouder de raadsleden nadrukkelijk vroegtijdig moet betrekken bij al zijn duurzaamheidsplannen. Dus ook bij het bestemmingsplan en de RES U16-invulling.

 

Inmiddels staan we in direct contact met vrijwel alle fracties. Wij zullen onze stichtingsstandpunten bij hen blijven aangeven en verduidelijken.

 

In contact met initiatiefnemers van windturbines
Natuurlijk willen we ook de verhalen van initiatiefnemers van windturbines horen en hun ambities en belangen beter begrijpen. Daarom bezochten we drie initiatiefnemers. Dit waren constructieve, maar ook kritische gesprekken. Als stichting staan we voor grondgebonden agrarische boeren met een langetermijnvisie. Zij staan voor een uitdaging en wij denken graag actief mee hoe we hen kunnen steunen zonder dat dit ten koste gaat van het unieke Weteringgebied.

 

WOB-procedure gestart rond proces bestemmingsplan


Wij zijn van mening dat het proces rond het paraplubestemmingsplan niet goed is doorlopen en dat de berichtgeving erover gebrekkig en verwarrend is geweest. In het kort:

●     Het huidige bestemmingsplan staat geen windmolens met een as-hoogte van 11m+ toe.

●     De benodigde onderzoeken voor het vergunnen van turbines zijn niet gedaan.

●     De gemeente draait het proces in feite om: eerst mogelijk maken via een bestemmingsplanwijziging, daarna pas kijken of het kan.

●     Ook het duale traject met de RES U16 over de invulling en locaties van grote windturbines is enorm verwarrend voor burgers. 

Deze onduidelijkheden leidden ertoe dat het voorgestelde en door burgers ontvangen plan werd gezien als een hamerstuk (vastgesteld plan), waarvoor juridisch geen draagvlak nodig is en waarover alleen meegedacht mocht worden, maar niet meer meebeslist (inspraak). We zijn dan ook een WOB-procedure gestart (Wet Openbaarheid van Bestuur). Hiermee hopen we duidelijkheid te krijgen over hoe dit plan tot stand is gekomenen wat de afwegingen zijn geweest. 

 

Meepraatavonden RES U16 over grote windmolens en zonnevelden

Verder waren wij op 10 en 14 december aanwezig bij de online meepraatavonden van de RES U16 over de locaties en voorwaarden voor grote windmolens en zonnevelden. Deze avonden kenden een vergelijkbaar onduidelijk proces dat veel te wensen overliet. Zo mocht alleen over de randvoorwaarden meegesproken worden, niet over het hoe of waarom van plaatsing. Het is nog onduidelijk wanneer en waar burgers hun inspraak kunnen laten horen.

 

Ook hebben we als stichting onze inbreng (en bezwaren) laten horen tijdens de ‘stakeholders’-bijeenkomst op 17 december van de RES Kromme Rijnsteek (Wijk bij Duurstede, Utrechtse Heuvelrug, Bunnik en Houten). Een klein ‘succesje’ is dat bij de plaatsingscriteria voor grote windturbines inmiddels is opgenomen dat er geen molens worden geplaatst in stiltegebieden en natuur- en weidevogelgebieden.

 

Data besluitvorming paraplubestemmingsplan en RES Kromme Rijnstreek

Wij volgen de procedures en informatievoorziening op de voet. De volgende data zijn bekend:

 

Paraplubestemmingsplan

Op 16 dec 00:00 uur sloot de inzagetermijn van zes weken. Vanaf deze datum moet de gemeenteraad het bestemmingsplan binnen 12 weken vaststellen. Daarna heeft zij 2 weken de tijd om het besluit bekend te maken.

 

RES Kromme Rijnstreek

In januari 2021 bespreekt de RES Kromme Rijnstreek mogelijke locaties voor zonnevelden en extra windturbines. Om mee te praten kunt u zich hier aanmelden. In februari 2021 leggen alle zestien gemeenten in de regio (U16), samen met vier waterschappen en de provincie Utrecht, hun kansrijke gebieden voor zonnevelden en windmolens bij elkaar en maken de definitieve kaart met zoekgebieden voor de U16-regio. 

 

Alert op duurzaamheidsstrategie van gemeente

Het gevaar is nog niet geweken! De duurzaamheidsstrategie van de gemeente wordt de komende maanden verder behandeld, ingevuld en vervolgens de komende jaren geïmplementeerd. Wij gaan ervan uit dat we dit heel alert zullen moeten blijven volgen om te voorkomen dat het Weteringgebied alsnog aangewezen gaat worden voor plaatsing van grote (200m +) windmolens. 

 

Contributie aan ambitie in actie: langetermijnvisie Weteringgebied

De komende tijd stellen wij een rapport op met de langetermijnvisie voor het Weteringgebied. Om dit goed te kunnen doen, is uiteraard tijd en hulp nodig van verschillende experts en professionals als landschapsarchitecten, juristen, rentmeesters e.d. 

 

Daarom vragen wij u om uw financiële hulp. Heeft u nog niet bijgedragen? Doet u dat alstublieft alsnog hier. Alleen zo kunnen wij samen het behoud van het bijzondere Weteringgebied en ons leef- en woonklimaat waarborgen. Vanaf volgend jaar verwachten we een jaarlijkse donatie te vragen. Alle bestuurders en medewerkers van de stichting doen dit geheel vrijblijvend. Graag blijven we u uitnodigen om ons te mailen met vragen, opmerkingen en suggesties.

 

Vriendelijke groet,

 

Maarten van der Hoeven

Manja te Velde

Jan Peter van Suchtelen
en alle andere vrijwilligers